UŻYTKOWANIE PUSZCZY W DAWNYCH CZASACH:
Do wieku XX najważniejszym sposobem użytkowania Puszczy było łowiectwo dla
zaopatrzenia dworu królewskiego, wielkoksiążęcego i carskiego oraz bartnictwo.
(w 1792 r. znajdowało się tam ponad 600 barci z pszczołami i 7000 barci
pustych). Znaczną rolę w gospodarce w Puszczy odgrywał także potaż, eksportowany
do Gdańska i Królewca, a budnicy (od tzw. „bud” potażowych – stąd miejscowość
Budy), według opisów z początku XIX w., przyczyniali się do dużych zniszczeń
przyrody puszczańskiej. Pędzono również dziegieć, smołę i wypalano węgiel
drzewny. W XVIII w. na terenie Puszczy było 80 pieców smolnych i dziegciarskich.
Najstarsze informacje o wycinaniu drewna pochodzą z XV w kiedy to drewno
spławiano do Gdańska na budowę okrętów. Jednak trudności z transportem i
niedostępność Puszczy powodowały, że użytkowanie to było niewielkie.
1795 – z chwilą upadku Rzeczypospolitej i przejściu Puszczy pod zarząd rosyjski
caryca Katarzyna rozdała ekonomie królewskie swoim faworytom. Od 1798 w Puszczy
działa tzw. Leśny Departament do spraw gospodarki. Eksploatacja ograniczała się
do drewna na maszty i drewna budulcowego a w latach 1820 – 1839 wstrzymano
wszelkie cięcia. Ze względów na wysokie koszty Departament Lasów Okrętowych
zrezygnował z pozyskiwania drewna z Puszczy.
1845 – 1861 – pozyskano ok. 140 tys. m3 drewna budulcowego
Roczny wyrąb nie przekraczał 10 tys. m3 (w latach 90. XX w. ok. 140 tys. m3 )
1887 – na pow. 50 tys. ha wycięto drzewa posuszowe (wyłączono z wyrębów obszary
ostoi żubrów)
1888 – cała Puszcza staje się własnością carów i obszarem łowieckim, rezygnuje
się z gospodarki drewnem.
WYCINANIE PUSZCZY W XX WIEKU:
1911 Biedna Rosja postanawia przeznaczyć Puszczę (własność Romanowów) na deski,
by ratować gospodarkę kraju, jednak wkrótce wybucha wojna.
1915 Niemcy budują na dużą skalę przemysł drzewny – m.in. tartaki, fabryki – w
tym największą w Europie fabrykę suchej destylacji drewna w Hajnówce
przeznaczoną na przerób 300 tys. m3 drewna rocznie; budują też tory kolei w
całej Puszczy.
1916-1922 Niemcy, Rosjanie i Polacy wycinają ponad 10 mln m3 (1/3 zasobów)
1922-1932 w planie rębnym przeznaczono do wycięcia 4 mln m3
1924-1929 rząd polski sprzedał Puszczę angielskiej firmie The Century European
Corporation przydzielając koncesję na wycięcie 7 mln 200 tys. m3 drewna w
Puszczy i lasach nadniemeńskich zrębami czystymi.
1929-1932 zwiększenie etatu cięć o 23%
1932 – 1939 rocznie ok. 400 tys. m3
1950- ponad 400 tys. m3
1956- ok. 600 tys. m3
1965 – ok. 140 tys. m3
1975-1979 1 mln 166 tys. m3 (średnio ok. 230 tys. m3 rocznie)
1979-1989 2 mln 18 tys. m3 (średnio ok. 200 tys. m3 rocznie)
lata 1994, 1995 – wycinano rocznie 146 tys. m3 (głównie starodrzewów).
1997 – 132,5 tys. m3
1998 – 127 tys. m3
1999 – 124,1 tys. m3
2000 – 126,6 tys. m3
2001 – 113,4 tys. m3
Głównie pozyskuje się grubiznę liściastą.
2002 – 2011 – na II KTG leśnicy nie odpowiedzieli na pytanie jakie jest
planowane pozyskanie drewna w najbliższym dziesięcioleciu.